The Works of Edgar Allan Poe — Volume 2

By Edgar Allan Poe

Page 11

what is called pure
algebra, are abstract or general truths. And this error is so egregious
that I am confounded at the universality with which it has been
received. Mathematical axioms are not axioms of general truth. What is
true of relation--of form and quantity--is often grossly false in regard
to morals, for example. In this latter science it is very usually untrue
that the aggregated parts are equal to the whole. In chemistry also the
axiom fails. In the consideration of motive it fails; for two motives,
each of a given value, have not, necessarily, a value when united, equal
to the sum of their values apart. There are numerous other mathematical
truths which are only truths within the limits of relation. But the
mathematician argues, from his finite truths, through habit, as if
they were of an absolutely general applicability--as the world indeed
imagines them to be. Bryant, in his very learned 'Mythology,' mentions
an analogous source of error, when he says that 'although the Pagan
fables are not believed, yet we forget ourselves continually, and make
inferences from them as existing realities.' With the algebraists,
however, who are Pagans themselves, the 'Pagan fables' are believed, and
the inferences are made, not so much through lapse of memory, as
through an unaccountable addling of the brains. In short, I never yet
encountered the mere mathematician who could be trusted out of equal
roots, or one who did not clandestinely hold it as a point of his faith
that x2+px was absolutely and unconditionally equal to q. Say to one of
these gentlemen, by way of experiment, if you please, that you believe
occasions may occur where x2+px is not altogether equal to q, and,
having made him understand what you mean, get out of his reach as
speedily as convenient, for, beyond doubt, he will endeavor to knock you
down.

"I mean to say," continued Dupin, while I merely laughed at his
last observations, "that if the Minister had been no more than a
mathematician, the Prefect would have been under no necessity of giving
me this check. I know him, however, as both mathematician and poet,
and my measures were adapted to his capacity, with reference to the
circumstances by which he was surrounded. I knew him as a courtier, too,
and as a bold intriguant. Such a man, I considered, could not fail to be
aware of the ordinary policial modes of action. He could not have
failed to anticipate--and events have proved that he did not fail to
anticipate--the waylayings to which he was subjected. He must have
foreseen, I reflected, the secret

Last Page Next Page

Text Comparison with La Falo de Uŝero-Domo

Page 0
net LA FALO DE USXERO-DOMO NOVELO DE USONA VERKISTO EDGAR ALLAN POE (1809-1849) Esperantigis EDWIN GROBE Arizona-Stelo-Eldonejo .
Page 1
Mi rigardis la scenon antaux mi--la nuran domon kaj la simplajn pejzagxtrajtojn de la bieno--la mornajn murojn--la malplenajn okulaspektajn fenestrojn--kelkajn fetorajn kareksojn--kaj kelkajn blankajn trunkojn de putrintaj arboj--kun nepra depremo de animo kiun mi scipovas kompari kun nenia surtera sensaco pli tauxge ol kun la postrevo de opiofestinto--la amara replongxo en cxiutagan vivadon--la malbelega forfalo de la vualo.
Page 2
Estis la maniero en kiu diritis cxio tio, kaj multe pli--estis la sxajna _koreco_ kiu akompanis la peton--kiu malpermesis min heziti; rezulte mi obeis tujege kion mi dauxre konsideris ege malkutima alvoko.
Page 3
Mi tiel aktivigintis mian imagpovon ke mi komencis pensi efektive ke super la tutaj domego kaj bieno pendas etoso propra nur al ili kaj al ilia cxirkauxejo--etoso havanta nenian rilaton kun la aero de la cxielo, sed levigxinta el la putrintaj arboj kaj la griza muro kaj la silenta lageto--pesta kaj mistika vaporo, malhela, malenergia, apenaux videbla, plumba.
Page 4
Malfortaj briletoj de rugxigita lumo malfermis vojon tra la pergoligitaj vitroj kaj helpis suficxe distingigi la plej elstarantajn objektojn de la cxirkauxejo; la rigardo penadis sensukcese tamen atingi la plej malproksimajn angulojn de la cxambro kaj la kasxanguletojn de la volbigita kaj fretigita plafono.
Page 5
Por io de tiu speco efektive jam min pretigis ne nur lia letero, sed ankaux memorajxoj pri kelkaj knabecaj trajtoj, kaj konkludoj estigitaj de liaj strangaj fizika strukturo kaj temperamento.
Page 6
Konstanta apatio, iompostioma forvelkado de la persono, kaj oftaj kvankam efemeraj tendencoj de parte katalepsia karaktero estis la malkutima diagnozo.
Page 7
Estis, eble, la mallargxaj etendoj al kiuj li sin limigis sur la gitaro kiuj naskigis, grandaparte, la fantazian karakteron de liaj prezentadoj.
Page 8
En la dominio de monarko Penso-- Gxi staris tie! Neniam serafo etendis flugilon Super teksajxo ecx duone tiel bela.
Page 9
IV Kaj tute perl- kaj rubenbrila Estis la bela palacopordego, Tra kiu alvenis fluante, fluante, fluante Kaj sencxese scintilante, Ehxoaro kies sola placxa Tasko estis lauxdkanti, En vocxoj de supera beleco, La spriton kaj la sagxecon de sia.
Page 10
V Sed malicajxoj, en roboj de malgxojo, Atakis la altan bienon de la monarko; (Ho, ni lamentu, cxar neniam nova mateno Tagigxos super li, cxagrenito!) Kaj, cxirkaux lia logxejo, la gloro Kiu rugxigxis kaj ekfloris Estas nur malhele memorita legendo Pri enterigitaj tempoj.
Page 11
Mi malsukcesis malpensi pri la sovagxa ceremoniaro de tiu verko kaj ties probabla influo sur la hipokondriulon kiam, iun vesperon, dirinte abrupte al mi ke Damo Madelino ne plu ekzistas, li deklaris sian intencon konservi sxian kadavron dum du semajnoj (antaux ties fina enterigo) en unu el la multaj keloj situantaj interne de la cxefmuroj de la konstruajxo.
Page 12
Gxi plenumis, versxajne, en foraj feuxdaj epokoj, la malbonegan rolon de karcero kaj, en postaj tagoj, tiun de deponejo por pulvo aux alia ege bruliva materio, cxar parto de ties planko, kaj la tuta internajxo de longa arkopasejo tra kiu ni gxin atingis, estis zorge tegita je kupro.
Page 13
Mi strebis kredi ke pri granda parto, se ne pri la tutajxo de tio kion mi sentis, respondecas la mistifika influo de la morna meblaro de la cxambro--la malhelaj kaj cxifonigitaj drapajxoj kiuj, torture ekvigligite far la spirado de levigxanta sxtormo, sxanceligxis maltrankvile tien kaj reen sur la muroj kaj susuris malcerte inter la ornamajxoj de la lito.
Page 14
Temis, efektive, pri sxtorma tamen severe bela nokto, nokto sovagxe aparta pro sia teruro kaj sia beleco.
Page 15
vino kiun li trinkintis, ne plu prokrastis alparoli la ermiton, kiu havis, verdire, obstinan kaj malican karakteron, sed, sentante la pluvon sur siajn sxultrojn, kaj timante pligrandigxon de la sxtormo, levis senhezite sian klabon, kaj, per batoj, rapide faris malfermajxon por sia gantita mano en la lignajxoj de la pordo; kaj nun tirante fortege, li tiel fendis kaj frakasis kaj disigis cxion ke la bruo de la seka kaj kavsona ligno forsendis ehxoan alarmsignalon en la tutan arbaron.
Page 16
Entute maltrankviligite, mi starigxis eksalte; sed la konstanta sinlulado de Usxero dauxris seninterrompe.
Page 17
Tio estis la faro de la hastega ekblovo--sed tiam ekstere de tiuj pordoj ja staris la alta kaj envolvita figuro de Damo Madelino de Usxero.
Page 18
Box 1129, El Cerrito, CA 94530, Usono ALCOTT, LOUISA MAY: MIA KONTRABANDULO ANDERSON, SHERWOOD: TRI NOVELOJ ("La Morto en la Arbaro," "La Reveno," "La Perdita Romano") FITZGERALD, F.