The Works of Edgar Allan Poe — Volume 1

By Edgar Allan Poe

Page 109

his talent into play. He
is fond of enigmas, of conundrums, of hieroglyphics; exhibiting in his
solutions of each a degree of _acumen_ which appears to the ordinary
apprehension præternatural. His results, brought about by the very soul
and essence of method, have, in truth, the whole air of intuition.

The faculty of re-solution is possibly much invigorated by mathematical
study, and especially by that highest branch of it which, unjustly, and
merely on account of its retrograde operations, has been called, as
if _par excellence_, analysis. Yet to calculate is not in itself to
analyse. A chess-player, for example, does the one without effort at
the other. It follows that the game of chess, in its effects upon mental
character, is greatly misunderstood. I am not now writing a treatise,
but simply prefacing a somewhat peculiar narrative by observations very
much at random; I will, therefore, take occasion to assert that the
higher powers of the reflective intellect are more decidedly and more
usefully tasked by the unostentatious game of draughts than by all the
elaborate frivolity of chess. In this latter, where the pieces have
different and _bizarre_ motions, with various and variable values, what
is only complex is mistaken (a not unusual error) for what is profound.
The _attention_ is here called powerfully into play. If it flag for an
instant, an oversight is committed resulting in injury or defeat. The
possible moves being not only manifold but involute, the chances of such
oversights are multiplied; and in nine cases out of ten it is the
more concentrative rather than the more acute player who conquers. In
draughts, on the contrary, where the moves are _unique_ and have but
little variation, the probabilities of inadvertence are diminished, and
the mere attention being left comparatively unemployed, what advantages
are obtained by either party are obtained by superior _acumen_. To be
less abstract--Let us suppose a game of draughts where the pieces are
reduced to four kings, and where, of course, no oversight is to be
expected. It is obvious that here the victory can be decided (the
players being at all equal) only by some _recherché_ movement, the
result of some strong exertion of the intellect. Deprived of ordinary
resources, the analyst throws himself into the spirit of his opponent,
identifies himself therewith, and not unfrequently sees thus, at a
glance, the sole methods (sometime indeed absurdly simple ones) by which
he may seduce into error or hurry into miscalculation.

Whist has long been noted for its influence upon what is termed the
calculating power; and men of the highest order of intellect have been
known to

Last Page Next Page

Text Comparison with La Falo de Uŝero-Domo

Page 0
net LA FALO DE USXERO-DOMO NOVELO DE USONA VERKISTO EDGAR ALLAN POE (1809-1849) Esperantigis EDWIN GROBE Arizona-Stelo-Eldonejo .
Page 1
1620 North Sunset Drive Tempe, Arizona 85281-1550, Usono 2000 Edgar Allan Poe: "LA FALO DE USXERO-DOMO" Origina Anglalingva Titolo: "THE FALL OF THE HOUSE OF USHER" LA FALO DE USXERO-DOMO Dum la tuta dauxro de teda, malhela, sensona tago en la auxtuno de la jaro, kiam la nuboj pendis preme kaj malalte en la cxielo, mi pasis sola, sur cxevalo, tra malkutime morna kamparregiono; kaj finfine min trovis, dum estigxis la vesperaj ombroj, cxe vidpunkto pri la melankolia Usxero-Domo.
Page 2
Mi eksciis ankaux la ege rimarkindan fakton ke la tigo de la Usxera gento, kvankam gxuante longtempajn honorojn, neniam fondis dauxran brancxon; alivorte, ke la tuta familio sin limigis al rekta devenlinio kaj cxiam, krom ege malgravaj kaj ege provizoraj varioj, ade sin limigas tiel.
Page 3
Malgraux tio videblis tamen nenia eksterordinara kadukeco.
Page 4
Multaj libroj kaj muzikiloj cxirkauxkusxis en sporada arangxo, sed sen vigligi la scenon.
Page 5
Mi tremegas antaux la penso pri iu ajn okazontajxo, ecx la plej sensignifa, povonta estigi premon sur tiun netolereblan maltrankvilon de animo.
Page 6
" Dum li parolis, Damo Madelino (cxar tiel sxi nomigxis) trapasis malrapide foran parton de la cxambro kaj, sen konscii pri mia cxeesto, malaperis.
Page 7
Estis, eble, la mallargxaj etendoj al kiuj li sin limigis sur la gitaro kiuj naskigis, grandaparte, la fantazian karakteron de liaj prezentadoj.
Page 8
En la dominio de monarko Penso-- Gxi staris tie! Neniam serafo etendis flugilon Super teksajxo ecx duone tiel bela.
Page 9
IV Kaj tute perl- kaj rubenbrila Estis la bela palacopordego, Tra kiu alvenis fluante, fluante, fluante Kaj sencxese scintilante, Ehxoaro kies sola placxa Tasko estis lauxdkanti, En vocxoj de supera beleco, La spriton kaj la sagxecon de sia.
Page 10
VI Kaj hodiauxaj vojagxantoj en tiu valo, Tra la rugxlumaj fenestroj, vidas Vastajn formojn kiuj movigxas fantazie Laux disonanca melodio; Dum, kvazaux rapida makabra rivero, Tra la pala pordego, Malbelega estajxaro elhastas sencxese, Kaj ridas--sed ne plu ridetas.
Page 11
pro la persisto kun kiu li gxin proponis.
Page 12
Rimarkinda simileco inter frato kaj fratino nun je la unua fojo altiris mian atenton; kaj Usxero, diveninte eble miajn pensojn, elmurmuris kelkajn vortojn informantajn ke la mortinto kaj li estis gegxemeloj kaj ke cxiam ekzistis inter ili simpatioj de apenaux komprenebla karaktero.
Page 13
La sekvintan momenton li frapsonis, kun delikata tusxo, cxe mia pordo kaj eniris, portante lampon.
Page 14
"Vi malrigardu--vi nepre malrigardu tion!" mi diris, tremegante, al Usxero, dum mi lin kondukis, kun delikata perforto, de la fenestro gxis segxo.
Page 15
" Cxi tie denove mi pauxzis abrupte, kaj spertis nun senton de sovagxa mirego--cxar nepre maleblis dubi, en la nuna kazo, ke efektive mi auxdis (kvankam el kiu direkto gxi fontis mi malsukcesis diri) mallauxtan kaj sxajne foran, tamen rauxkan, dauxran kaj preterkutiman kri- aux gratsonon--la nepran ekvivalenton de tio kion mia imago jam naskigis por la kontrauxnatura kriego de la drako tia kian priskribis la rakontisto.
Page 16
Mi auxdis ilin--antaux multaj, multaj tagoj--tamen mankis al mi la kuragxo--_mankis la kuragxo ekparoli_! Kaj nun--hodiauxnokte--Etelredo--ho! ho!--la rompo de la pordo de la ermito, kaj la mortokriego de la drako, kaj la sonorego de la sxildo!--ni diru, anstatauxe, la frakaso de sxia cxerko kaj la grincado de la feraj cxarniroj de la karcero kaj sxiaj baraktoj interne de la latuntegita arkopasejo de la kelo! Ho, kien mi forrapidu? Cxu.
Page 17
Subite pafiris laux la vojo sovagxa lumo kaj mi turnigxis por vidi de kie devenis tiel malkutima brilego; cxar restis malantaux mi nur la vasta domo kaj ties ombroj.
Page 18
SCOTT: LA DIAMANTO TIEL GRANDA KIEL RIC-HOTELO HAWTHORNE, NATHANIEL: TRI NOVELOJ ("La Eksperimento de D-ro Hejdegero," "La Nigra Vualo de la Pastoro," "Juna Bonulo Brauxno") IRVING, WASHINGTON: LA LEGENDO DE DORM-VALETO IRVING, WASHINGTON: TRI NOVELOJ ("Ripo van-Vinklo," "Al la Leganto," "Aventuro de la Germana Studento") JAMES, HENRY: LA TURNO DE LA SXRAUXBO (en tri libretoj: I, II, III) POE, EDGAR ALLAN: LA FALO DE USXERO-DOMO POE, EDGAR ALLAN: LA MURDOJ DE KADAVREJO-STRATO POE, EDGAR ALLAN: TRI NOVELOJ ("La Barelo de Amontilado," "La Denuncema Koro," "Manuskripto Trovita en Botelo") TWAIN, MARK: TRI CETERAJ NOVELOJ ("La Amaventuro de la Eskimoa Frauxlino," "Kanibalismo en la Vagonoj," "Bonsxanco") TWAIN, MARK: TRI NOVELOJ ("Konfeso de Mortanto," "La Fifama Saltanta Rano de Kalavero-Konteo," "La Rakonto pri la Malbonkonduta Knabeto") WHARTON, EDITH: ALIAJ TEMPOJ WHARTON, EDITH: LA LONGA DAUXRO.