La Murdoj de Kadavrejo-Strato

By Edgar Allan Poe

Page 1

Origina Anglalingva Titolo
"THE MURDERS IN THE RUE MORGUE"




LA MURDOJ DE KADAVREJO-STRATO




La mensaj kvalitoj nomigxantaj analizaj nur malmulte analizeblas en
si. Ni taksas ilin cxefe laux iliaj efikoj. Ni scias pri ili, inter
aliaj informajxoj, ke por posedanto posedanta ilin preterabunde, ili
estas cxiam fonto de la plej vigla gxojo. Same kiel la fortikulo
festegas sian fizikan potencon, gxuante tiujn ekzercojn kiuj
aktivigas siajn muskolojn, felicxigas la analiziston tiu intelekta
agado kiu _malimplikas_. Li spertas plezuron plenumante ecx la plej
bagatelajn taskojn utiligantajn lian talenton. Li sxatas enigmojn,
rebusojn, hieroglifojn, elmontrante en sia solvo de cxiu, gradon da
_sagaceco_ kiu al la ordinara prikonscio sxajnas preternatura. Liaj
rezultoj, efektivigite de la animo kaj esenco mem de metodo, havas la
tutan aspekton, verdire, de intuicio.

La solvokapablon multe vigligas eble matematika studado kaj
precipe tiu plej alta brancxo nomigxanta, maltauxge kaj, kvazaux
superlative, ununure pro siaj retroiraj funkcioj: analizo. Tamen
kalkuli ne estas en si analizi. Sxakludisto, ekzemple, kalkulas sed
ne analizas. Sekvas ke sxakludado, rilate al siaj efikoj sur mensan
karakteron, ege miskomprenigxas. Mi ne verkas traktaton nun, sed
simple antauxparolas per hazarde elektitaj perceptajxoj iom strangan
rakonton. Tial mi elprofitos la okazon deklarante ke la superajn
potencojn de la kontemplema intelekto pli rigore kaj pli utile
laborigas malpompa matcxo de damludo ol cxiuj komplikaj sxakludaj
frivolajxoj.

Cxe sxakludo, kie la pecoj havas malsamajn kaj bizarajn movojn, kun
diversaj kaj sxangxantaj valoroj, oni erare taksas profunda (kaj ne
malkutima eraro gxi estas) tion kio estas nur kompleksa. La _atento_
cxi-tie potence alvokigxas. Se gxi malvigligxas nur momenteton,
preteratentajxo okazas, kaj rezultas vundo aux malvenko. Pro tio ke
la eblaj movoj estas ne nur multnombraj sed ankaux envolvitaj, pli
multnombrigxas la ebloj ke okazu tiaj preteratentajxoj. Naux fojojn
el dek estas la plej koncentrema kaj ne la plej akrapensa ludanto kiu
venkas.

Cxe damludo tamen, kie la movoj estas unikaj kaj havas nur
malmultan malsamecon, malmultnombrigxas la ebloj preteratenti kaj
la atentokapablo havas nur ioman utilon. Tial, se iu ajn ludanto
pridisponas avantagxojn, tiujn li gajnas pere de supera sagaceco.
Por iom konkretigi la temon, ni imagu damlud-matcxon en kiu
restas nur kvar damoj kaj kie, kompreneble, ni ne rajtas atendi
preteratentajxon. Memklare estas ke cxi-tie venko efektivigxas (ni
supozu la ludantojn egaltalentaj) nur pere de bonege konceptita movo
rezultigita per forta mensolaboro. Maldisponante kutimajn rimedojn,
la analizisto sin transjxetas en la spiriton de sia kontrauxstaranto,
sin identigas kun tiulasta kaj tiumaniere ne

Last Page Next Page

Text Comparison with Eureka: A Prose Poem

Page 4
These ancient ideas confined investigation to crawling; and I need not suggest to you that crawling, among varieties of locomotion, is a very capital thing of its kind;--but because the tortoise is sure of foot, for this reason must we clip the wings of the eagles? For many centuries, so great was the infatuation, about Hog especially, that a virtual stop was put to all thinking, properly so called.
Page 6
_Not_ to admit the proposition, is to insinuate a charge of variability in Truth itself, whose very title is a synonym of the Steadfast.
Page 8
"Now I do not quarrel with these ancients," continues the letter-writer, "_so much_ on account of the transparent frivolity of their logic--which, to be plain, was baseless, worthless and fantastic altogether--as on account of their pompous and infatuate proscription of all _other_ roads to Truth than the two narrow and crooked paths--the one of creeping and the other of crawling--to which, in their ignorant perversity, they have dared to confine the Soul--the Soul which loves nothing so well as to soar in those regions of illimitable intuition which are utterly incognizant of '_path_.
Page 12
The choice is _not_ made between two difficulties;--it is merely _fancied_ to be made between two impossibilities.
Page 13
Of course, no one will suppose that I here contend for the absolute impossibility of _that_ which we attempt to convey in the word "Infinity.
Page 21
So far, we have gone on _a priori_, from an abstract consideration of _Simplicity_, as that quality most likely to have characterized the original action of God.
Page 22
This "vital truth" is _Unity_ as the _source_ of the phaenomenon.
Page 33
It is merely the _condition_, and not the point or locality at which this condition took its rise, that these atoms seek to re-establish;--it is merely _that condition which is their normality_, that they desire.
Page 44
The _de_crease of its nebulosity, which is the _in_crease of its density, and which again is the _de_crease of its condensation, out of which latter arose the constant disturbance of equilibrium--must, by this period, have attained a point at which the efforts for restoration would have been more and more ineffectual just in proportion as they were less frequently needed.
Page 47
In other words:--by the time the electric influence (Repulsion) has prepared the surface for rejection, we are to understand that the gravitating influence (Attraction) is precisely ready to.
Page 48
She is no doubt vividly self-luminous, although less so than Mercury: while the luminosity of Neptune may be comparatively nothing.
Page 55
Still less, then, can we imagine any two _assemblages_ of such bodies--any two "systems"--as having more than a general resemblance.
Page 56
even these latter again having moons.
Page 58
Of course, in the former case, the stars appear scattered--in the latter, crowded.
Page 67
I said that the distance of the Earth from the Sun being taken at _one foot_, the distance of Neptune would be 40 feet, and that of Alpha Lyrae, 159.
Page 80
but, in such case, the principle of absorption must be referred to eccentricity of orbit--to the close approximation to the Sun, of the comets at their perihelia; and is a principle not affecting, in any degree, the ponderous _spheres_, which are to be regarded as the true material constituents of the Universe.
Page 83
The absolutely consolidated globe of globes would be _objectless_:--therefore not for a moment could it continue to exist.
Page 88
Hood, Elliot Warburton_.
Page 99
First Series.
Page 100
_ Tupper.